Bestemming
“In Sarajevo staan graven middenin de stad. De sporen van de burgeroorlog uit de jaren negentig zijn niet weggewerkt. De verhalen van de mensen doen de rest. Geen land op de Balkan heeft me zo geraakt.”
Kevin Nijborg
In het kort
Bosnië en Herzegovina draagt zijn oorlogsverleden zichtbaar: kogelgaten in de muren van Sarajevo, een herbouwde brug in Mostar, begraafplaatsen midden in de stad.
In de zomer van 2025 arriveerde ik met de bus vanuit Kotor in Sarajevo. Bosnië en Herzegovina is het land dat het vaakst terugkomt in gesprekken over de Balkanoorlog, maar ook het land dat het meest verrast als je er daadwerkelijk naartoe gaat.
De oorlog van de jaren negentig is er nooit ver weg. Niet als drama dat de gids naar je toewerpt, maar als stille aanwezigheid: een gerenoveerde gevel naast een kogelgatenmuur, een begraafplaats midden in de stad, een brug die herbouwd is, maar waarbij iedereen nog de datum weet. Op straatniveau zie je de Sarajevo Roses: rode verf in gaten in het asfalt, op plekken waar granaten vielen en mensen omkwamen. Niemand verwijdert ze. Ze zijn een herinnering.
Sarajevo
Sarajevo is een van de zwaarst beladen steden van Europa: de Eerste Wereldoorlog begon hier, de Olympische Spelen van 1984 vonden hier plaats en de stad overleefde het langste stadsbeleg in de moderne oorlogsgeschiedenis. Dat alles is zichtbaar in de stad. En de graven: ze zijn overal, ook in de woonwijken en de parken, omdat burgers tijdens het beleg niet buiten de stad konden worden begraven.
Mostar
Ik heb Mostar zelf nog niet bezocht. De Stari Most-brug is iconisch: een gereconstrueerde Ottomaanse brug waar duikers in de zomer vanaf springen voor toeristen. Het achterland is stiller en mooier. De Blagaj-tekke, een derwisj-klooster bij een bron aan de voet van een rots, is een halfuur rijden en bijna altijd rustig.
Verder in Bosnië
Banja Luka, de tweede stad van het land met een Servisch karakter, staat ook op de lijst. Jajce in het noorden heeft een waterval midden in de stad en een middeleeuwse burcht. Trebinje in het zuiden, dicht bij de Kroatische grens, is een rustige stad die nauwelijks bezocht wordt door buitenlandse reizigers.
Praktisch
Het treinnetwerk is beperkt en traag. De bus is de beste manier om te reizen in Bosnië en Herzegovina. Ik arriveerde zelf met de bus vanuit Kroatië, wat comfortabel werkt als je toch al in de regio bent. Tussen Sarajevo en Mostar rijden regelmatig bussen. Een huurauto maakt het makkelijker om het achterland te verkennen: Blagaj, Jajce en Banja Luka zijn lastig per openbaar vervoer te bereiken. Taxi-apps werken in Sarajevo niet zoals je gewend bent. De gebruikelijke manier: stuur je locatie via WhatsApp naar een taxinummer. Je krijgt een bericht terug met hoe lang het duurt en het nummer van de taxi. Vreemd de eerste keer, maar het werkt.
Bosnië en Herzegovina gebruikt de Bosnische mark, gekoppeld aan de euro (1 EUR = 1,95 BAM). Pinnen werkt in steden, maar cash is noodzakelijk op het platteland en bij kleinere eetgelegenheden. Bosnië en Herzegovina valt buiten de EU, dus je Nederlandse databundel werkt hier niet. Gebruik een lokale simkaart of een eSIM via Saily.
April tot oktober is de beste periode. Zomers zijn warm en aangenaam, ook in de bergen. Het land is veilig voor toeristen. Buiten de gemarkeerde paden in sommige berggebieden bestaat een landmijnrisico als overblijfsel van de oorlog in de jaren negentig: houd je aan de paden. Voor Nederlanders is geen visum nodig.
